Tagarchief: wat is het

Het Cradle to Cradle concept

Principes en doelstellingen

Allereerst is het noodzakelijk om de principes en doelen waarop het Cradle to Cradle concept is gebaseerd duidelijk te maken. Om deze reden volgt een analyse van het boek van McDonough en Braungart waaruit ook bovenstaande kernpunten zijn gedestilleerd.

Minder slecht is niet goed

De hedendaagse ontwerpmethodieken zijn volgens Braungart en McDonough “onintelligent” en resulteren in “onbedoeld onethische producten”. De eco-efficiënte benadering tracht vanuit schuld gevoelens de materialen en producten minder slecht te maken. Dit zal volgens Braungart en McDonough echter nooit tot een duurzame samenleving leiden om een aantal redenen:

  • Het werkt binnen het systeem dat het probleem veroorzaakt en zal het dus nooit kunnen oplossen, het houdt het juist in stand.
  • Het is gebaseerd op morele spelregels en sancties, het is dus niet aantrekkelijk of plezierig, waardoor de implementatie erg moeizaam zo niet onmogelijk is.
  • Het verergert de situatie. Door de subtiele en kleinschalige vervuiling, kan het vervuilen langer doorgaan en zich in de loop van de tijd opstapelen, doordat de gevolgen niet duidelijk merkbaar zijn. Dit kan zelfs doorgaan tot het punt waarop er geen herstel meer mogelijk is. Als een ecologisch systeem in één keer instort, is er meer kans op herstel.

Ontwerpen met de juiste dingen

Braungart en McDonough stellen de overgang naar eco-effectiviteit voor. Dit houdt in het ontwerpen met de juiste dingen – systemen, materialen, producten etc. – in plaats van de verkeerde dingen minder slecht te maken. Het standpunt van de mens moet worden verplaatst van “de natuur als fenomeen dat beheerst moet worden” naar “een houding van betrokkenheid”. We moeten dus weer onderdeel gaan uitmaken van de natuur.

Hierbij hoort ook een nieuwe ontwerpopdracht:

  • Meer energie produceren dan nodig
  • Eigen afvalwater zuiveren
  • Te lozen afvalwater is van drinkwater kwaliteit
  • Producten moeten in biologische of technologische cycli terug te brengen zijn (oneindig)
  • Materialen inzamelen voor menselijke en natuurlijke doeleinden
  • Vervoer dat de kwaliteit van leven verbeterd en goederen en diensten levert
  • Overvloed i.p.v. grenzen, vervuiling en afval

In plaats van een ecologische voedprint die schadelijk is, moeten we naar een ecologische voedprint gaan die voedend is.

Afval = voedsel

Cradle to Cradle kringlopen

Om in staat te zijn om producten terug te brengen in de biologische of de technologische cycli, moet het begrip afval geleidelijk worden afgeschaft en moeten we afval als voedsel voor dan wel de biosfeer, dan wel de technosfeer, zien.

Producten moeten zo ontworpen worden dat ze of geheel in één van de cycli terug gebracht kunnen worden, of over beide kunnen worden verdeeld. Bij dit laatste is het van groot belang dat de stoffen niet dusdanig met elkaar verbonden zijn dat het delen of het hergebruik onmogelijk is. Als dit zo is, dan is er sprake van een “monsterlijke hybride”.

Producten worden diensten

De vorm van de producten zal als ze met het sluiten van de kringlopen in het vooruitzicht worden ontworpen, niet alleen de te vervullen functie volgen, maar ook de eigenschappen van de materialen waaruit het is opgebouwd.

Om er voor te zorgen dat de materialen weer terugkomen bij de producent, die de meest geschikte persoon is voor recycling, zullen producenten het begrip dienstproduct moeten implementeren. Hierbij koopt de consument niet het product, maar de dienst die het levert. Bijvoorbeeld 10.000 uur TV kijken.

Het voordeel hiervan is dat het product nadat de consument het niet meer hoeft, naar de producent terug gaat die vervolgens de waardevolle materialen kan terugwinnen en daar nieuwe producten van kan maken. De producent blijft dus eigendom van zijn grondstoffen.

Respect

Naast de focus op materialen besteden Braungart en McDonough ook aandacht aan respect voor diversiteit als onderdeel van de Cradle to Cradle gedachte. De vitaliteit van een ecosysteem hangt af van de mate van diversiteit. Hoe hoger de diversiteit, hoe veerkrachtiger het ecosysteem. Om diversiteit in onze samenleving te bevorderen moet er zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van lokale grondstoffen, energie en culturele gebruiken. Er moet rekening gehouden worden met lokale omstandigheden. Zodra er ruimte is voor diversiteit, is er ruimte voor expressie en esthetische voorkeur.

Naast respect voor diversiteit moeten ook economische (zoals werkgelegenheid), sociologisch (zoals de betrokkenheid van de bevolking) en ecologische aspecten worden gerespecteerd.

Er is volop zonne-energie beschikbaar

Ook op het energievraagstuk proberen Braungart en McDonough een antwoord te geven. Deze is dat we meer gebruik moeten gaan maken van de natuurlijke en lokale energiestromen. Kleinschalige hybride systemen, waarbij lokaal opgewekte zonne-energie een hoofdrol speelt. Gebouwen moeten meer energie gaan opbrengen dan ze nodig hebben.

Meer ontwerp criteria

C2C-fracta.jpgIn hun boek geven ze als ontwerp hulpmiddel een fractal (zie afbeelding) die kan worden gebruikt om ervoor te zorgen dat in het ontwerpproces aandacht wordt besteed aan economische, ethische en ecologische parameters.

De ontwerpcriteria voor een Cradle to Cradle product komen daarmee op:

  • Prestaties
  • Esthetiek
  • Kosten
  • Ecologische intelligentie
  • Rechtvaardigheid (ethiek)
  • Plezier

Implementatie

Ook over de implementatie laten de auteurs zich uit. Het stappenplan begint met het stoppen met het gebruik van de bekende boosdoeners, waarna het via het opstellen van lijsten met problematische en positieve materialen uiteindelijk naar het herformuleren van ontwerpopdrachten gaat. Als we deze laatste fase hebben weten te voltooien zijn volgens Braungart en McDonough we weer echte aardbewoners geworden.